नाम, ठाम र ठेगान बिनाको प्रदेश सरकार

काठमाडौं, मंसिर २७ –वाम गठबन्धनका हस्ती तथा नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, जो वामपन्थी सरकार बनाउन अग्रसर हुनुहुन्छ । तर चुनावअघि केही पत्रकारसँगको भेटमा ओलीले प्रदेशसभामा चुनिने सांसद चित्राले बेरेका ठाउँमा बस्नुपर्ने बाध्यता रहेको बताउनुभएको थियो । नभन्दै अहिले त्यस्तै अवस्था आइसकेको छ ।

केन्द्रमा संसद भवन छ अरु कामका लागि मन्त्रालयका भवन छन् । तर नामै नतोकिएका र ठाउँ नै नपाएका प्रदेशसभाका सदस्यले कहाँ बसेर काम गर्छन् भन्ने ठेगान छैन । जे भए पनि नयाँ संविधानले तोकेको संघीय संरचना अनुसार प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको चुनावको अन्तिम मतपरिणाम आइसकेको छ ।

सबै प्रदेशमा गरी प्रतिनिधिसभामा ८० सिट जितेको एमालेले प्रदेशसभामा पनि सबैभन्दा बढी सिट जितेको छ । सातैवटा प्रदेशमा गरी ३ सय ३० प्रदेशसभा सिट रहेकोमा एमालेले १ सय ६८ सिट जितेको छ । त्यस्तै माओवादी केन्द्रले ७३, नेपाली कांग्रेसले ४१, संघीय समाजवादी फोरम नेपालले २४, राजपाले १६, स्वतन्त्रले ३, नयाँ शक्ति पार्टी र राष्ट्रिय जनमोर्चाले २÷२ तथा नेपाल मजदुर किसान पार्टीले १ सिट जितेका छन् ।

प्रदेशअनुसार सदस्य संख्या

  • प्रदेश १ मा प्रत्यक्ष ५६, समानुपातिक ३७ गरी ९३ सदस्यीय
  • प्रदेश २ मा प्रत्यक्ष ६४, समानुपातिक ४३ गरी १ सय ७ सदस्यीय
  • प्रदेश ३ मा प्रत्यक्ष ६६, समानुपातिक ४४ गरी १ सय १० सदस्यीय
  • प्रदेश ४ मा प्रत्यक्ष ३६, समानुपातिक २४ गरी ६० सदस्यीय
  • प्रदेश ५ मा प्रत्यक्ष ५२, समानुपातिक ३५ गरी ८७ सदस्यीय
  • प्रदेश ६ मा प्रत्यक्ष २४, समानुपातिक १६ गरी ४० सदस्यीय
  • प्रदेश ७ मा प्रत्यक्ष ३२, समानुपातिक २१ गरी ५३ सदस्यीय

कसरी चुनिन्छन् समानुपातिक सांसद

नयाँ संविधानमा गरिएको व्यवस्था अनुसार प्रदेशसभा विल्कुलै नयाँ सरकार हो । प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचन सम्बन्धी ऐनका आधारमा सात प्रदेशमा कुल ५ सय ५० जना प्रदेशसभा सदस्य हुन्छन् । प्रत्यक्षतर्फ ३ सय ३० सांसद चयन भैसकेका छन् । समानुपातिकबाट २ सय २० सांसद चयन हुनेछन् ।

प्रदेश सभाको गठन सम्बन्धी संविधानको धारा १ सय ७६ को उपधारा १ को खण्ड ‘क’ मा प्रदेशबाट प्रतिनिधिसभामा पहिलो हुने निर्वाचन प्रणाली अन्र्तगत निर्वाचित हुने सदस्य संख्याको दोब्बर संख्या प्रदेशसभामा पनि प्रत्यक्ष निर्वाचित हुने उल्लेख छ । सोही धाराको खण्ड ‘ख’ मा खण्ड ‘क’ बमोजिम कायम हुन आउने सदस्य संख्यालाई ६० प्रतिशत मानी बाँकी ४० प्रतिशत सदस्य संख्या समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित गर्ने व्यवस्था रहेको छ । कुनै पनि प्रदेश सभाको कुल सदस्य संख्या तय गर्दा प्रत्येक प्रदेशमा प्रत्येक्ष निर्वाचित कुल सदस्य संख्यालाई तीन भाग मानी बाँकी दुई भाग समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित गरिन्छ ।

उदाहरणका लागि प्रदेश १ बाट प्रतिनिधिसभामा २८ क्षेत्र छन् । २८ प्रतिनिधिसभाको दोब्बर ५६ प्रदेशसभा छन् । यस प्रदेशमा प्रत्यक्षमा ५६ जना निर्वाचित भैसकेका छन् । एक नम्बर प्रदेशको कुल सदस्य संख्या तय गर्दा प्रत्यक्ष निर्वाचत ५६ लाई ६० प्रतिशत मानिन्छ । अर्थात यो ५६ सदस्य संख्यालाई ३ ले भाग गरेर आउने भागफल १८ दशमलव ६६ लाई फेरी दुईले गुणन गरेपछि आउने गुणनफल ३७ नै एक नम्बर प्रदेश सभामा समानुपातिक प्रणालीबाट निर्वाचित हुने सांसद संख्या हो ।

यसरी प्रदेश नम्बर १ मा ५६ जना प्रत्यक्ष र ३७ जना समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट गरी ९३ जना सदस्य रहेको प्रदेश सभा गठन हुन्छ । यसरी तयार गरिएको प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचन ऐनको दफा ६० बमोजिम प्रदेश सभामा खसेको कुल सदर मतको १ दशमलव ५ प्रतिशत मत प्राप्त गर्ने दलका लागि उनीहरुले प्राप्त गरेको मतभारका आधारमा सदस्य संख्या विभाजन गरी सांसद चयन हुने व्यवस्था गरिएको छ ।

प्रदेश १ मा समानुपातिक चयन गर्ने उदाहरण जस्तै अरु प्रदेशमा पनि उसैगरी सांसद चयन हुनेछन् ।

६ प्रदेशमा वाम गठबन्धनको सरकार बन्ने

१ सय ६५ निर्वाचन क्षेत्रबाट चुनिएका सांसदले प्रतिनिधिसभाको र ३ सय ३० प्रदेशसभामा चुनिएकाले प्रदेशसभा सांसदको हैसियतमा काम गर्नेछन् । मंसिर १० र २१ गते गरी दुई चरणमा भएको चुनावपछिको नतिजाले केन्द्रमा वाम गठबन्धनको सरकार बन्ने पक्का भैसकेको छ । त्यस्तै २ नम्बर बाहेक ६ प्रदेशमा वाम गठबन्धनको सरकार बन्ने भएको छ ।

कुन प्रदेशमा कसको सरकार

प्रदेश एक

प्रदेश १ का १४ जिल्लामा २८ प्रतिनिधिसभा र ५६ प्रदेशसभा छन् । प्रदेशसभामा एमालेले ३७, माओवादी केन्द्रले १० स्थान जितेका छन् । कांग्रेसले ७ स्थानमा जितेको छ । संघीय समाजवादी फोरम नेपाल र स्वतन्त्र उम्मेदवारले एक–एक स्थानमा जितेका छन् ।

Copy By Ujyalo

Please follow and like us:

अथवा इमेल बाट कमेन्ट गर्न तलको अर्को बक्समा जानुहोला।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Enjoy this blog? Please spread the word :)